Moet het Rode Kruis straks vennootschapsbelasting betalen op de winst van de jaarlijkse stickerverkoop?

Moet het Rode Kruis straks vennootschapsbelasting betalen op de winst van de jaarlijkse stickerverkoop? Als het van sommige politieke partijen afhangt wel.

In een uitgelekte nota van de FOD Financiën aan het kabinet van Minister van Financiën Jambon blijkt dat er plannen op tafel liggen om de inkomstenbelasting voor de non-profit-sector te hervormen en om onder meer VZW's aan de vennootschapsbelasting te onderwerpen.

Een goede zaak?

Aan de vooravond van historische begrotingsbesprekingen staan de zenuwen bij de politieke partijen strak gespannen. Ballon na ballon wordt opgelaten om direct te worden afgeschoten door de politieke tegenstanders. CD&V voorzitter Sammy Mahdi liet zelfs reeds verstaan dat hij "een gloeilamp zou inslikken" als er aan de salariswagens wordt geraakt. Het is tekenend voor de politieke hoogspanning in de Wetstraat.

Maar wellicht één van de meest verassende voorstellen tussen al het budgettair geweld is allicht de hervorming van de inkomstenbelastingen voor de non profitsector. In een uitgelekte nota van de FOD Financiën aan het kabinet van Minister van Financiën Jambon blijkt dat er plannen op tafel liggen om onder meer VZW's aan de vennootschapsbelasting te onderwerpen. Of Sammy Mahdi nu naast een gloeilamp ook nog een TL-buislamp zal moeten inslikken is niet bekend, maar feit is dat het hier toch om een opmerkelijk voorstel gaat. Het voorstel wordt budgettair verkocht, maar heeft uiteraard een politieke achtergrond, gelet op de recente uitspraken van bepaalde politici aan het adres van de mutualiteiten en vakbonden. Maar de vraag is natuurlijk, is dit een goed voorstel of niet?

België kent reeds decennialang twee vormen van inkomstenbelastingen voor rechtspersonen, met name de vennootschapsbelasting en de rechtspersonenbelasting. Traditionele vennootschappen vallen onder de vennootschapsbelasting, daar waar VZW's en stichtingen onder de rechtspersonenbelasting vallen. Het verschil is navenant. De vennootschapsbelasting is een belasting op de globale winst van de vennootschap, terwijl de rechtspersonenbelasting slechts bepaalde in de wet opgesomde inkomsten blast. Het gaat dan om onroerende, roerende en diverse inkomsten belastbaar, maar niet de winst.

De nota van de FOD Financiën aan het kabinet van Minister Jambon, schetst twee opties om VZW's aan de vennootschapsbelasting te onderwerpen.

> In een eerste scenario wordt de rechtspersonenbelasting eigenlijk opgeheven en worden alle rechtspersonen, dus inclusief VZW's, aan de vennootschapsbelasting onderworpen. Hierbij zou men wel abstractie maken voor VZW's waarvan de "omzet" minder dan 25.000 euro bedraagt, en voorziet men in een belastingvrijstelling voor typische non-profitinkomsten zoals subsidies, giften en lidgelden.

> In een tweede scenario blijft de rechtspersonenbelasting bestaan, maar worden wel alle inkomsten van VZW's die afkomstig zijn van commerciële activiteiten (zoals bijvoorbeeld een cafetaria bij een sportclub of museum) belast aan het normale tarief van de vennootschapsbelasting. De inkomsten uit niet-commerciële activiteiten (zoals subsidies, giften en lidgelden) blijven buiten de winstbelasting.

Ongeacht het scenario zullen deze voorstellen - als ze ooit wet zouden worden - een substantiële impact hebben op de non profit sector. De politieke drijfveer van het voorstel mag dan wel gericht zijn tegen de mutualiteiten en de vakbonden, maar men moet zich wel de vraag stellen of een dergelijke globale fiscale switch wel wenselijk is? Want VZW's aan een winstbelasting onderwerpen zou inderdaad kunnen impliceren dat VZW's zoals het Rode Kruis winstbelasting moeten betalen op de winst van de jaarlijkse stickerverkoop, en lokale sportclubs en jeugdbewegingen op de winst van de pannenkoekenverkoop. Willen we daar naartoe? Is dat de collateral damage die we er als maatschappij moeten bijnemen voor het treffen van de mutualiteiten en vakbonden?

En nog los van de wenselijkheid ervan, zijn er ook een aantal praktische en juridische bedenkingen te maken bij het voorstel. Het opdelen van de inkomsten van VZW's in commerciële en niet commerciële inkomsten, zal juridisch gedefinieerd moeten worden en voor extra administratieve lasten zorgen. Dit laatste is vooral voor kleinere VZW's een probleem. Bovendien is de omzetdrempel van 25.000 euro, die bepaalt of er winstbelasting moet betaald worden of niet, discriminerend. Als men deze vrijstelling van winstbelasting toestaat voor VZW's moet men dit dan ook niet voor de andere gewone vennootschappen toestaan? Ik denk het wel. Het voornemen van het kabinet Jambon om VZW's aan de vennootschapsbelasting te onderwerpen moet dan ook met de nodige omzichtigheid bekeken worden.

Dit betekent evenwel niet dat de non profitsector niet aan fiscale zelfkritiek zou mogen doen. Er zijn inderdaad een aantal zaken die wel de nodige vragen kunnen oproepen en wellicht best eens wettelijk herbekeken worden.

Vooreerst is er de vaststelling dat verschillende organisaties en instellingen bij wet verplicht zijn het statuut van VZW aan te nemen, en waarbij we ons de vraag kunnen stellen of dit wel nog van deze tijd is, en of dit toch de facto geen commerciële ondernemingen zijn. Het gaat hier onder andere om sociale secretariaten, erkende ondernemingsloketten, maatwerkbedrijven, beheersorganen in milieu- en afvalbeleid (Bebat, Recupel, etc) en erkende Vlaamse sportfederaties. Dit zou men toch eens tegen het licht moeten houden.

Daarnaast worstelt men in de fiscale praktijk nog altijd met de vraag hoelang een VZW die commerciële activiteiten ontplooit, fiscaal nog als een VZW kan worden aanzien? Deze vraag heeft onder andere geleid tot de discussie of VZW's zoals de voetbalclub KRC Genk en het Dranouter-festival niet aan de vennootschapsbelasting moeten worden onderworpen. Op basis van de huidige criteria wordt een VZW die op regelmatige basis commerciële activiteiten ontplooit en waarbij deze activiteiten niet louter meer bijkomstig of uitzonderlijk zijn aan de vennootschapsbelasting onderworpen en op haar winst belast. Het feit dat een VZW haar eventuele winst statutair niet mag uitkeren aan haar leden, is géén criterium om de vennootschapsbelasting te ontlopen. De fiscus beoordeelt hierbij louter de feitelijke economische aanwezigheid op de markt en het spreekt voor zich dat dit steevast voer voor discussie is.

Ik denk dat de politiek al een heel eind verder kan geraken door enerzijds het statuut van de wettelijk verplichte VZW's te herbekijken en anderzijds door duidelijke criteria vast te stellen die bepalen wanneer een VZW fiscaal het statuut van VZW verliest.

Indien men echter blijft vasthouden aan de voorstellen van het kabinet Jambon, dan zullen eerbiedwaardige VZW's, zoals het Rode Kruis, Kom op Tegen Kanker, 11.11.11, de Koning Boudewijn Stichting etc. rekening moeten houden dat zij een deel van hun opbrengsten niet aan goede doelen zullen kunnen spenderen. Tenzij men de vennootschapsbelasting natuurlijk ook als een goed doel op zich zou gaan beschouwen.