Van innovatie naar impact: 23 projecten die de circulaire economie in België versnellen

​Gesteund door het Nationaal Plan voor Herstel en Veerkracht (PNRR) en gefinancierd door NextGenerationEU, had het programma Belgium Builds Back Circular (BBBC) als doel de overgang naar een circulaire economie in België te versnellen. Het programma werd op 30 juni 2026 afgrond. De FOD Volksgezondheid blikt terug op de 23 initiatieven die samen goed waren voor 14,3 miljoen euro aan steun. Deze projecten, voornamelijk gedragen door kmo’s, start-ups en onderzoekscentra, hebben geleid tot de ontwikkeling van concrete oplossingen op vlak van ecodesign, duurzame materialen, circulaire mode en duurzame mobiliteit. Tegelijkertijd begeleidde de FOD Economie negen projecten gericht op de vervanging van zorgwekkende chemische stoffen.

​

Concrete oplossingen voor reële uitdagingen

De ondersteunde projecten boden innovatieve antwoorden op verschillende problemen, zoals: textielafval, veroudering van elektronica, plasticvervuiling, de eindelevensfase van windturbines, verspilling van bouwmaterialen en gebrek aan traceerbaarheid van producten.

Enkele realisaties zijn onder meer:

• De ontwikkeling van systemen om fietsen makkelijker te hergebruiken en te herstellen;
• De creatie van bouwmaterialen met een lagere CO2-voetafdruk, op basis van lokale grondstoffen;
• Recyclage en hergebruik van oude windturbinebladen;
• De ontwikkeling van digitale productpaspoorten voor textiel, om herstel, hergebruik en tweedehandsverkoop te bevorderen;
• Het ontwerp van innovatieve biogebaseerde materialen als alternatief voor bepaalde kunststoffen;
• Technologieën die materialen en industriële processen duurzamer en performanter maken;
• De uitwerking van tools en coachingtrajecten om het gebruik van wegwerpmateriaal in de gezondheidszorg te verminderen;
• De herlokalisatie en valorisatie van hout via korte ketens en gedeeld gebruik van grondstoffen.

Deze projecten gaan verder dan louter technologische innovatie: ze testen ook nieuwe economische modellen die gebaseerd zijn op gebruik, herstel, hergebruik en levensduurverlenging van producten.

Om deze dynamiek voort te zetten, lanceerde de FOD Volksgezondheid de campagne "We zijn circulair", die de ondersteunde initiatieven in de kijker zet, andere bedrijven inspireert en burgers laat ontdekken wat de concrete voordelen zijn van circulaire economie.

Wat we hieruit leren

Een belangrijk doel van het programma was het ontwikkelen van inspirerende oplossingen die ook in andere sectoren of regio's toepasbaar zijn.

De projecten tonen aan dat verschillende circulaire praktijken bijzonder veel potentieel hebben: het delen van middelen, kennisdeling, nieuwe economische modellen, lokale verankering van activiteiten en samenwerking tussen bedrijven, onderzoekscentra en publieke actoren.

Dat leverde niet alleen innovatie op, maar ook praktische voordelen: lagere kosten, versterkte competenties, versnelde innovatie en duurzame samenwerkingsnetwerken. De 23 projecten brachten honderden organisaties samen en stimuleerden nieuwe samenwerkingen tussen bedrijven, universiteiten, onderzoekscentra en sociale-economie actoren. De BBBC-steun droeg ook bij tot jobcreatie, de ontwikkeling van lokale activiteiten en de betrokkenheid van kwetsbare groepen in circulaire waardeketens.

Daarnaast werd aangetoond dat federale steun complementair is aan bestaande regionale initiatieven. Dit helpt om projecten te versnellen die bijdragen aan productbeleid en toekomstige Europese regelgeving, en bevordert tegelijk kennisdeling op nationaal niveau.

Op basis van deze positieve resultaten, zal de FOD Volksgezondheid de circulaire transitie verder ondersteunen en op 20 juli een nieuwe projectoproep rond ecologisch ontwerp lanceren. De FOD zal nieuwe, innovatieve initiatieven ondersteunen en helpen om oplossingen die hun economische, ecologische en sociale meerwaarde al hebben bewezen ruimer uit te rollen.