11.067 faillissementen later: de curator als winnaar

2025 was een recordjaar voor faillissementen: meer dan 11.000 ondernemingen in België gingen failliet, bijna allemaal kmo’s. Dat is het hoogste aantal van het afgelopen decennium. En onder het motto de ene zijn dood is de andere zijn brood is dit voor de curator big business.

In 2025 gingen exact 11.067 ondernemingen over de kop. Vooral in Vlaanderen gaat het slecht. Maar liefst 60%, of 6.741 faillissementen, van de Belgische faillissementen zijn Vlaams. Dat is een stijging van 6,6% ten opzichte van het vorige recordjaar 2024. In het Waals Gewest – met 2.740 faillissementen – daalde het aantal faillissementen daarentegen met 2,9% ten opzichte van 2024. Brussel telde 2.184 faillissementen, een stijging van 13,6% tegenover 2024.

Vanuit menselijk oogpunt is elk faillissement schadelijk. Zaakvoerders verliezen hun kmo. Schuldeisers verliezen geld. De curator speelt hierbij de hoofdrol, vergelijkbaar met een begrafenisondernemer.

Menselijk en financieel drama

Zelfstandigen vertegenwoordigen één op de drie faillissementen. Voor hen staat ook hun privévermogen op het spel. Twee derde van de faillissementen hebben betrekking op een besloten vennootschap (bvba of bv). De zaakvoerder is dan in principe slechts aansprakelijk voor zijn of haar inbreng. Maar die aansprakelijkheid kan verder reiken.

Als de zaakvoerder bijvoorbeeld een persoonlijke en hoofdelijk borgstelling heeft getekend bij de bank en de bank de openstaande schulden niet volledig kan recupereren, wordt aan de deur van de zaakvoerder geklopt. Ook wanneer een onderneming failliet gaat binnen de eerste drie jaar na oprichting, kan worden gesteld dat de financiële middelen onvoldoende waren. In dat geval kan de zaakvoerder eveneens persoonlijk aansprakelijk gesteld worden voor de openstaande schulden.

Naast de zaakvoerder zijn leveranciers vaak de dupe. In tegenstelling tot banken hebben zij geen voorrang op de handelszaak of hypothecaire zekerheden. Hierdoor staan banken eerst in de rij, wat betekent dat er minder overblijft voor de ‘ordinair’ (zoals men dat noemt) leveranciers. Dit kan leiden tot een domino-effect. Een vierde van de faillissementen in Europa wordt veroorzaakt door wanbetalingen van klanten.

Vriendjespolitiek valt hier niet uit te sluiten

--RUDY AERNOUDT

Rol en vergoeding van de curator

Om de 11.000 faillissementen goed te begeleiden, wordt een curator aangesteld door de rechtbank. Die beschikt daarvoor over een lijst van naar schatting 750 curatoren. Gemiddeld worden dus 15 faillissementen per jaar toegwezen aan elke curator. Dit gemiddelde verbergt dat sommige curatoren tot 50 faillissementen per jaar toegewezen krijgen. De toewijzing verloopt niet altijd even transparant. Vriendjespolitiek valt hier niet uit te sluiten.

De curator inventariseert de activa en passiva van de onderneming en onderzoekt of er onregelmatigheden zijn voorgevallen die hebben geleid tot het faillissement. Vervolgens verkoopt de curator het actief (gebouwen, rollend materieel, voorraden, enzovoort) en betaalt hij, na aftrek van zijn eigen honorarium, de schuldeisers terug.

Daarvoor worden curatoren uiteraard betaald. Hun vergoeding wordt wettelijk bepaald als een afnemend percentage op het gerealiseerde actief. Bij kleinere faillissementen ligt dat percentage dus hoger dan bij grotere. Bij een faillissement waarbij het actief bijvoorbeeld 50.000 euro opbrengt, gaat eerst 14.385 euro, of bijna 30%, naar de curator. Daardoor blijft er vanzelfsprekend minder over voor de overige schuldeisers.

Als bij de realisatie van het actief ook onroerende goederen met hypotheek zijn betrokken, komt daar nog eens een afzonderlijk ereloon van 5% bovenop. Oordeelt de rechtbank dat het faillissement complex is, dan kan het honorarium nog worden verdubbeld. Als er geen of onvoldoende activa zijn – wat het geval is bij één op de vier faillissementen – heeft de curator recht op een minimumvergoeding van 2.010 euro, betaald door de overheid.

Nederland versus België

In Nederland gingen in 2025 ‘slechts’ 3.636 kmo’s failliet, ongeveer een derde van België. Het systeem is daar totaal anders. De werkzaamheden van curatoren bij faillissementen van ondernemingen nemen gemiddeld zo’n 20 uur in beslag. Curatoren worden er niet betaald als percentage van het actief, zoals in België, maar per uur. Het basistarief voor de curator, vastgesteld door de vereniging van insolventierechtadvocaten, bedraagt 267 euro per uur. Bij gebrek aan activa ontvangt de curator geen honorarium.

Bovendien kunnen in België alleen advocaten worden benoemd tot curator bij faillissementen, in tegenstelling tot Nederland waar ook andere beroepsgroepen curator kunnen worden. Misschien een inspirerend model.