De illusie van redding door milieuregulering afschaffen

Streven wij naar administratieve vereenvoudiging? Ja, natuurlijk. Maar waarom gebeurt dat dan niet? Omdat onze overheden slecht beheerd worden, te beginnen met het feit dat ze onvoldoende met elkaar communiceren, of omdat er lobbygroepen zijn die er alle baat bij hebben dat het complex blijft? Een deel van de verklaring moet gezocht worden aan beide kanten, maar laten we ook niet een andere verklarende factor vergeten, namelijk de tegenstrijdige eisen van burgers – kiezers-belastingbetalers. Zo waarderen degenen die klagen over te veel administratieve rompslomp het toch ook om in beroep te kunnen gaan als hun kind op school is gezakt? Houden zij niet van stedenbouwkundige regels als het gaat om het behoud van het rustige en esthetische karakter van hun wijk? Zoeken zij niet geruststelling via de controles die worden opgelegd aan rusthuizen waar hun ouders verblijven?

Is er één regelgevingsterrein dat vandaag de dag een felle storm van kritiek ondergaat, dan is het wel de milieuwetgeving. Aan beide zijden van de Atlantische Oceaan, en dus niet alleen bij D. Trump, wordt er scherp geschoten, en hier zegt men zich geruststellend: “natuurlijk willen we het milieu beter beschermen”, wat men mag verstaan als het minder aantasten ervan, en voegt er dan aan toe: “maar u begrijpt toch, wij moeten competitief blijven.” Het zou door hun te ambitieuze milieudoelstellingen zijn dat de landen van de Europese Unie moeilijkheden ondervinden, met als enig gevolg dat productie wordt verschoven naar locaties waar nog meer vervuild wordt. Die regels zouden dus contraproductief zijn.

Wat een beledigende kort door de bocht! Nee, het probleem van Europa is niet primair dat het een té ambitieus milieuprogramma heeft! Het zijn onze zwakke punten op het vlak van integratie tussen lidstaten, veiligheid, strategische autonomie en veerkracht, fundamenteel onderzoek, innovatie of technologische productiviteit die ons parten spelen, niet onze klimaatagenda. Europa zal nooit een wedstrijd winnen die fossiele brandstoffen bevoordeelt, net zomin als het een race om de laagste sociale standaarden kan winnen. Er zijn instrumenten, met ETS en CBAM voorop, en indien nodig gerichte exportsubsidies buiten Europa, om milieudoelstellingen te combineren met economische prestaties. En laten we indien nodig herinneren aan de “ruwe maar niet volledig ongegronde analogie” van Paul Krugman, die stelde dat “een regering die gefixeerd is op een ideologie van concurrentievermogen net zo onwaarschijnlijk goed economisch beleid voert als een regering die in het creationisme gelooft een goede wetenschappelijke politiek kan voeren.” Het Federaal Planbureau, in een recente nota getiteld “De Europese regelgeving voor nieuwe auto’s is relevanter dan ooit” herinnerde eraan dat de ontwrichting op de arbeidsmarkt in de Franse automobielsector voorafging aan de invoering van maatregelen ter bevordering van elektrische voertuigen.

Ja, men moet vereenvoudigen, door het aan de bevolking uit te leggen en door te aanvaarden dat eenvoudige regels niet alle complexiteiten van de realiteit kunnen omvatten, maar vereenvoudigen betekent niet noodzakelijk dereguleren! Het is perfect mogelijk om eenvoudige regelgeving te hebben. Waarom is het leven van leerkrachten, in het basis-, secundair en hoger onderwijs, dan ingewikkelder geworden? Omdat het schoolwezen van vroeger een wild westen was, zonder regels? Wie gaat dat geloven? Nee, er waren regels, maar eenvoudigere regels, met minder rekening houden met bijzondere situaties. Neem het voorbeeld van het onderwijs. Men wil in beroep kunnen gaan, men wil dat beslissingen weloverwogen zijn, men wil rekening houden met specifieke behoeften (handicaps, leerstoornissen, topsportactiviteiten, ...). Men wil dat leerkrachten niet hoeven les te geven (meerdere verlofregelingen en detacheringen) en toch kunnen terugkeren naar hun post. Men wil leerkrachten kaderen met gedetailleerde leerplannen. Men wil dit alles, maar vergeet daarbij de kosten in termen van administratieve rompslomp, demotivatie en slechte tijds- en energieallocatie.

Vereenvoudigen is niet synoniem met dereguleren, en dereguleren betekent niet alleen de milieuregels versoepelen! Wees alert dat het legitieme verhaal rond vereenvoudiging geen ideologische of kortetermijnagenda verbergt die haaks staat op de noodzakelijke beperking van milieuschade. Laten we niet vergeten dat het, vanuit het strikt materieel welzijnsperspectief, het domst is het milieu te laten verslechteren! Alle studies, vanaf de “Stern Review” van 2006, bevestigen dit. En aangezien een voorbeeld vaak veel zegt, laten we de recente beslissing van Donald Trump noemen om de CAFE-normen los te laten, die autofabrikanten verplichten om de energie-efficiëntie van verbrandingsmotoren te verbeteren, wat wil zeggen het aantal kilometers per tankbeurt te verhogen. Dit zal weliswaar de ontwikkelingskosten voor nieuwe aandrijvingen verlagen en volgens Trump zelf leiden tot een gemiddelde prijsdaling van nieuwe auto’s tot wel USD 1000 … maar het niet verminderen van het brandstofverbruik veroorzaakt een extra brandstofkost tot EUR 7000. “Dommer kan niet!”