Een emigratie naar Spanje? Time is of the essence.

Overweegt u naar Spanje te verhuizen? Vanaf wanneer zult u dan als Spaans fiscaal rijksinwoner kwalificeren?

In zowel België als in Spanje bent u personenbelasting verschuldigd op uw wereldwijd inkomen indien u voor fiscale doeleinden als rijksinwoner wordt aangemerkt. Niet-inwoners daarentegen worden enkel belast op hun inkomen met oorsprong in het betrokken land.

Of u voor fiscale doeleinden als rijksinwoner wordt beschouwd, wordt door ieder land afzonderlijk bepaald met eigen specifieke regels.

België beschouwt u als fiscaal inwoner indien België de plaats is waar uw familiale, professionele, culturele, economische en andere belangen van de natuurlijke persoon zijn gelegen. Aanvullend kan België u tevens als fiscaal inwoner beschouwen indien het centrum van uw economische belangen in België gelegen is of België de plaats is van waaruit uw vermogen wordt beheerd. Waar werkt u? Waar wonen uw naaste familieleden? Indien u in België bent ingeschreven in het bevolkingsregister wordt u er vermoed fiscaal inwoner te zijn.

Wanneer u België definitief verlaat, moet u in de Belgische personenbelasting uw wereldwijde inkomsten aangeven vanaf 1 januari van het jaar dat u het land verlaat tot en met de datum van uw vertrek. U bent immers fiscaal rijksinwoner en belastingplichtig in België tot en met de dag dat u het land verlaat.

Spanje daarentegen, beschouwt u als fiscaal rijksinwoner indien u meer dan de helft van het jaar, 183 dagen om precies te zijn, in Spanje verblijft. Indien u meer dan 183 dagen in Spanje aanwezig bent (conform de Spaanse wijze van dagentelling), zal Spanje dat jaar de wereldwijde inkomsten belasten die u heeft verworven gedurende het gehele jaar, ongeacht of u op het ogenblik van de verkrijging in Spanje aanwezig was.

Concreet heeft dit tot gevolg dat, indien u definitief verhuist in de eerste helft van het jaar, Spanje uw wereldwijd inkomen zal belasten voor het hele jaar, zelfs voor inkomsten op datum vooraleer u verhuisde. Bovendien bent u in België personenbelasting verschuldigd voor het wereldwijde inkomen dat u heeft verworven tot en met de dag van uw vertrek. Voor de goede orde: uw wereldwijde inkomen bevat ook de meerwaarde uit de verkoop van bijvoorbeeld Belgisch vastgoed!

Verhuist u daarentegen pas in de tweede helft van het jaar, bij voorkeur vanaf tweede helft september, dan wordt u in principe pas vanaf 1 januari van het jaar volgend op de verhuis als Spaans rijksinwoner beschouwd. Dit betekent dat u in het jaar van emigratie niet aan de Spaanse personenbelasting wordt onderworpen. België zal u in dat jaar, naast uw inkomsten van Belgische oorsprong, enkel belasten op het wereldwijd inkomen dat u heeft verworven tot de dag van uw vertrek.

Bovenstaande heeft enkele praktische gevolgen. Wanneer u in de tweede helft van het jaar naar Spanje verhuist en daar als werknemer of zelfstandige actief bent, blijft u tot 1 januari van het volgend jaar niet-inwoner voor de Spaanse fiscus. Let wel: de inkomsten die u in deze periode (van de verhuisdatum tot 1 januari van het volgend jaar) uit uw beroepsactiviteiten (in Spanje uitgeoefend) verwerft, moeten in Spanje worden aangegeven in de belasting voor niet-inwoners. Start u in Spanje als werknemer, dan zal uw werkgever automatisch de verschuldigde belastingen via het loon inhouden. In de meeste gevallen (1) geldt er ook hier dan een aangifteverplichting in de Spaanse belasting voor niet-inwoners. Ook rijst de vraag of u gedurende deze periode wel toepassing kunt maken van de dubbelbelastingverdragen.

Bijkomend moet u vanaf 1 januari 2026 mogelijk (2) rekening houden met de Belgische exitbelasting in het kader van de nieuwe meerwaardebelasting (van in principe 10%) op financiële activa. Wanneer u uw fiscale woonplaats naar Spanje verplaatst, wordt een belasting geheven op de latente meerwaarde op de financiële activa in uw vermogen (zoals aandelen, andere effecten, cryptomunten, beleggingsgoud, bepaalde verzekeringscontracten, …). Concreet betekent dit dat de latente meerwaarden op uw financiële activa, aanwezig op de datum van emigratie, aan de exitheffing worden onderworpen. Hierbij geldt echter een overgangsregeling: meerwaarden die zijn opgebouwd tot en met 31 december 2025 blijven vrijgesteld. Enkel de waardestijging vanaf 1 januari 2026 wordt dus geviseerd.
Merk op dat er automatisch uitstel van de exitheffing op de latente meerwaarde wordt toegekend bij emigratie naar een ‘kwalificerend’ land. Dit zijn landen die behoren tot de EU/EER of waarmee België een kwalificerend dubbelbelastingverdrag heeft gesloten. Spanje valt onder deze categorie, waardoor u in aanmerking komt voor het uitstel van heffing. Het uitstel wordt verleend voor een periode van twee jaar en kan uiteindelijk worden omgezet in een definitief ‘afstel’, mits er in die periode geen verkoop plaatsvindt of u niet verder emigreert naar een land dat niet in aanmerking komt. In dat geval is de exitheffing definitief niet meer verschuldigd.

Kortom, het is verstandig uw verhuizing naar Spanje zorgvuldig te plannen. Idealiter zou u de verhuis uitstellen tot september. Als u toch eerder verhuist, is het aan te raden om gedurende het jaar van verhuizing en de twee daaropvolgende jaren geen belastbare transacties uit te voeren, zoals de verkoop van uw onderneming.

Gezien de combinatie van de Belgische exitheffing én de Spaanse regels is het bovendien verstandig om vooraf aan uw verhuis naar Spanje uw activa te herstructureren. Dit kan bijvoorbeeld door een voorafgaande verkoop, afkoop, inbreng of een andere vorm van realisatie, afhankelijk van uw specifieke situatie.

Plant u om op korte termijn naar Spanje te verhuizen en heeft u vragen over uw situatie of wenst u persoonlijke begeleiding, dan staan wij u uiteraard graag bij.

(1) Ontvangt u echter uitsluitend arbeidsinkomsten in Spanje, dan bent u in principe niet verplicht een aangifte in te dienen, tenzij er gedurende het jaar te veel belasting is ingehouden. In dat geval moet u wél een aangifte indienen om teruggaaf van het te veel ingehouden bedrag te vragen.

(2) Gelieve te noteren dat, hoewel de ontwerpteksten inmiddels verder zijn geconcretiseerd en ondertussen officieel zijn ingediend in het federaal parlement, zij zich nog in de parlementaire behandeling bevinden, waardoor bepaalde aspecten nog aan verandering onderhevig kunnen zijn.