Enquête over de perceptie van de administratieve lasten van ondernemingen en zelfstandigen – editie 2025

Meer dan 1400 ondernemingen en zelfstandigen vulden tussen 2022 en 2024 een enquête in over de perceptie van administratieve lasten. Deze enquête werd uitgevoerd door de FOD BOSA, met de steun van Statbel.

Knelpunten

In dit rapport (zie in bijlage) vind je de resultaten van de enquête, die uit verschillende delen bestaat:

• de resultaten met betrekking tot de perceptie van de evolutie van de administratieve lasten voor bedrijven en zelfstandigen tussen 2022 en 2024
• de resultaten met betrekking tot de perceptie van de kwaliteit van de regelgeving
• de resultaten met betrekking tot de perceptie van de kwaliteit van de contacten met de overheid
• een observatie van de evolutie van de resultaten tussen 2000 en 2024
• de resultaten met betrekking tot digitale tools van de federale overheid.

Samenvatting

Ten eerste, wat betreft de perceptie van de evolutie van de administratieve lasten tussen 2022 en2024, is de overheersende trend een aanzienlijke stijging van de administratieve lasten.

Van allerespondenten (ondernemingen en zelfstandigen samen) is de meerderheid van mening dat de lastenzijn toegenomen: 45 % constateert een stijging en 20 % een aanzienlijke stijging, terwijl een derde (34 %)van mening is dat de situatie ongewijzigd is gebleven. Ondernemingen zijn het meest gevoelig voor deze stijging: een meerderheid is van mening dat de lasten zijn toegenomen.

Zelfstandigen hebben een meer gemengd beeld: hoewel 59 % een stijging waarneemt, is een relatief even groot percentage (40 %) vanmening dat de lasten niet zijn veranderd. In beide groepen blijven de vermeldingen van een daling (aldan niet aanzienlijk) marginaal, rond de 2 %. Als we ons bij de ondernemingen concentreren op de perceptie per regelgevingsdomein, wordt de stijging in de drie onderzochte domeinen gevoeld, met specifieke nuances. Ook op regionaal vlak wordt een stijging waargenomen: Brussel en Vlaanderen hebben de hoogste percentages waargenomen stijgingen, terwijl de stijging in Wallonië iets minderuitgesproken lijkt, maar een groter percentage "aanzienlijk gestegen" laat zien. In tegenstelling tot ondernemingen zien zelfstandigen vrijwel identieke trends in de twee domeinen die voor hen van belang zijn: zowel op fiscaal als op milieugebied ligt het totale volume van de waargenomen stijging tussen 72% en 74 %, en schommelt de perceptie van stabiliteit ("ongewijzigd") tussen 24 % en 27 %. Vanuitregionaal oogpunt onderscheidt Brussel zich met het hoogste niveau van "aanzienlijke stijging", namelijk43 %. Vlaanderen heeft het hoogste percentage "ongewijzigd" (43 %), hoewel een meerderheid (57 %)toch een stijging waarneemt. Wallonië heeft een meerderheidsperceptie van stijging (42 % stijging en 17% merkbare stijging), maar het is de enige regio waar indicatoren van gedaald of merkbare gedaald (5 %in totaal) op niet te verwaarlozen wijze voorkomen.

Ten tweede wordt de perceptie van de kwaliteit van de regelgeving besproken.

Over het algemeen hebben de respondenten een vrij negatieve mening over de kwaliteit van de regelgeving. Aspecten dieverband houden met communicatie, zoals de tijdige verspreiding van informatie en de toegang totadequate informatie, krijgen nog de meest positieve beoordelingen. Daarentegen wordt kritiek geuit opde inhoud van de teksten: de regelgeving wordt als moeilijk te begrijpen beschouwd en onvoldoende aangepast te zijn aan de concrete omstandigheden van ondernemingen. Voor ondernemingen is tewerkstelling het meest positief beoordeelde regelgevingsdomein, met name wat betreft de toegang tot informatie en de duidelijkheid ervan. Milieu is het meest bekritiseerde gebied, met name wat betreft desamenhang en de aanpassing van de regels. Het domein fiscaliteit neemt een tussenpositie in, hoewel ze het best worden beoordeeld wat betreft de interne samenhang van de regels. Vanuit regionaal oogpunt waarderen de ondernemingen in Brussel de beschikbaarheid van informatie, maar hebben ze scherpe kritiek op het gebrek aan aanpassing aan de werkelijke omstandigheden. In Vlaanderen is de communicatie voorafgaand aan de goedkeuring een sterk punt, terwijl de aanpassing van de regelgeving het meest onbevredigende punt blijft. Wallonië is daarentegen de regio waar de ontevredenheid het grootst is: meer dan 50 % van de ondernemingen zegt het "Volledig niet akkoord" te zijn met name dekwaliteit van de milieuregelgeving. Zelfstandigen hebben een vergelijkbare perceptie als ondernemingen, met een uitgesproken ontevredenheid over de kennis en de aanpassing van dewetgeving maar zij staan echter iets positiever tegenover het domein fiscaliteit dan tegenover het domeinmilieu.

Ten derde wordt gekeken naar de perceptie van de kwaliteit van de contacten met de overheid.

De interactie met de openbare diensten wordt gekenmerkt door moeilijkheden bij de toegang, ondanks eenrelatieve tevredenheid over de inhoud van de contacten zodra dit tot stand is gekomen. De slechtst beoordeelde criteria hebben betrekking op het gemak om te weten tot welke dienst men zich moet wenden en het gemak om in contact te komen met de bevoegde dienst. Daarentegen zijn ondernemingen en zelfstandigen meer tevreden over de nauwkeurigheid van de antwoorden, het naleven van de termijnen en de motivering van administratieve beslissingen. Voor ondernemingen scoort het domein tewerkstelling opnieuw het best (relevantie van de informatie, nauwkeurigheid, termijnen). Het domein milieu scoort op bijna alle criteria het laagst en het domein fiscaliteit onderscheidt zich door een goede naleving van de termijnen, maar lijdt onder een historisch lage toegankelijkheid. Als we kijken naar de regio's, vertoont Wallonië de hoogste percentages ontevredenheid, met name over de toegankelijkheid en de duidelijkheid van de beslissingen op het gebied van het milieu. In Vlaanderen worden de contacten gemengder beoordeeld, met een iets hogere tevredenheid over de nauwkeurigheid van de antwoorden in vergelijking met de andere gewesten. InBrussel is de tevredenheid over het algemeen laag, met name op het gebied van tewerkstelling wat betreft het vinden van de juiste gesprekspartner. Wat de perceptie van zelfstandigen betreft: zij sluiten zich aan bij de bevindingen van de ondernemingen: zij waarderen de kwaliteit en betrouwbaarheid vande verkregen antwoorden, maar betreuren ten zeerste dat het zo moeilijk is om de overheid te bereiken.

Ten vierde wordt de evolutie van de resultaten tussen 2000 en 2024 geanalyseerd.

Uit historische observaties blijkt dat de perceptie van een toename van de administratieve lasten een constante is, maardat deze zich in drie verschillende fasen heeft ontwikkeld. Eerst, tussen 2000 en 2005 overheerste de perceptie van een toename. De antwoorden "stijging" of "aanzienlijke stijging" vormen de meerderheid.Vervolgens is er tussen 2009 en 2016 een relatieve stabilisatie waarneembaar. Het aandeel van de respondenten dat de lasten als "ongewijzigd" beschouwt, neemt toe, met name tussen 2009 en 2012.Ten slotte wordt de periode 2020-2024 gekenmerkt door een toename van het gevoel dat de lasten zwaarder worden. Het aandeel "aanzienlijke stijging" stijgt aanzienlijk, terwijl het gevoel van stabiliteit afneemt. Dit deel van het rapport gaat ook meer specifiek in op ondernemingen enerzijds en zelfstandigen anderzijds. Wat de kwaliteit van de regelgeving betreft, vertoont het domein milieu voorondernemingen een scherpe verslechtering in 2024, tot een historisch laag niveau. Daarentegen vertoont het domein fiscaliteit een verbetering van de waargenomen coherentie (van 26 % tot 40 %). Wat de kwaliteit van de contacten met de overheid betreft, zien we een algemene verslechtering, vooral op het vlak van toegankelijkheid. Op het gebied van fiscaliteit is het gemak waarmee contact kan worden opgenomen met de bevoegde diensten gedaald tot 21 %, het laagste niveau sinds het begin van de enquêtes in 2000. Op het gebied van milieu is deze score gedaald van 53 % in 2022 tot 14 % in 2024. In tegenstelling tot ondernemingen, zien zelfstandigen een verbetering in de kwaliteit van de regelgeving in 2024. De perceptie van de voorafgaande communicatie van de fiscale regels is met name stijging tot53 % (tegenover 42 % in 2022). Op het gebied van milieu kent de duidelijkheid van de doelstellingen eenstijging van 35 % naar 51 %. Bovendien zijn zelfstandigen over het algemeen meer tevreden over de kwaliteit van de contacten met de overheid dan ondernemingen, met name op het gebied van fiscaliteit.Net als bij ondernemingen is de toegankelijkheid van milieudiensten echter gedaald.

Ten vijfde gaat dit rapport in op de beschikbare digitale hulpmiddelen.

Vanuit het oogpunt vanondernemingen zien we een algemene toename van de bekendheid van digitale platforms ten opzichtevan 2022. e-Box Enterprise en MyMinFin bereiken een bekendheids graad die bijna verzadigd is voorondernemingen van alle omvang. Ook MyEnterprise geniet een grote bekendheid. Het gebruik ligt echter systematisch onder het bekendheidsniveau, vooral voor de minder verspreide tools. Vanuit het oogpunt van zelfstandigen is, net als bij ondernemingen, de bekendheid van de tools groter dan het daadwerkelijke gebruik ervan. MyMinFin en e-Box Enterprise zijn de best bekende tools, ongeacht de sector. De dynamiek sinds 2022 laat een toename zien in de bekendheid van de reeds bekende tools, inplaats van een inhaalslag voor de minder bekende tools.