Bedrijfleiders van kleine en middelgrote ondernemingen: hoe te reageren op inflatie?

Aanhoudende inflatie en nieuwe schokken: een crisis die verandert maar niet verdwijnt

Terwijl velen dachten het ergste te hebben doorstaan en eindelijk het hoofdstuk van de economische turbulenties te kunnen afsluiten, herinnert het recente nieuws ons eraan hoe prematuur die hoop was.

De oorlog in Oekraïne en de stijging van de energieprijzen werden aangevuld met meer diffuse maar even bepalende factoren, zoals klimaatsverstoring die de landbouwproductie beïnvloedt – zoals de recente vorstperiodes in Iran aantonen. Al deze elementen blijven een inflatiedruk voeden die, hoewel niet steeds op het niveau van 2022, diep geworteld blijft in onze economische omgeving.

Een inflatie die de economische evenwichten blijvend beïnvloedt

In 2022 bereikte de inflatie volgens Statbel 8,97%, een ongekend niveau in veertig jaar, met bijzonder sterke stijgingen: meer dan 25% voor plantaardige oliën en 12% voor granen.

Hoewel deze cijfers inmiddels een acute fase van de crisis vertegenwoordigen, hebben ze blijvende sporen nagelaten. De inflatie, ook al vertraagt ze, blijft een sterke invloed uitoefenen op de intrestvoeten, de koststructuren van bedrijven, het prijsbeleid en uiteindelijk de vraag naar goederen en diensten.

Wat onthouden?

Inflatie is niet langer slechts een conjuncturele piek: ze heeft de economische mechanismen en het gedrag van de actoren diepgaand veranderd.

Bedrijven blijven onder druk staan

Zelfs de meest robuuste spelers werden getroffen. In 2022 kondigde Colruyt een daling van 34,2% van haar winst aan in het eerste semester, wat een belangrijke uitdaging illustreert: de kostprijsstijgingen – met name de loonkost, in een context van automatische indexering – doorrekenen in een markt die gekenmerkt wordt door intense concurrentie.

Deze realiteit is niet verdwenen. Vandaag de dag moeten bedrijven nog steeds rekening houden met:

• instabiele bevoorradingskosten, beïnvloed door geopolitieke en klimatologische factoren;
• hoge loonkosten;
• een verhoogde prijsgevoeligheid bij consumenten.

Kleine en middelgrote ondernemingen (KMO’s) blijven bijzonder kwetsbaar. Net als tijdens de COVID-periode staan hun marges onder druk en wordt hun zelffinancieringscapaciteit zwaar op de proef gesteld. Wat vroeger als een «zwarte zwaan» werd gezien, lijkt nu deel uit te maken van een reeks van terugkerende schokken.

Wat onthouden?

De moeilijkheid is niet langer uitzonderlijk, maar structureel: bedrijven moeten omgaan met een blijvende instabiliteit.

Kosten doorrekenen... of op een andere manier aanpassen?

Bij stijgende kosten aarzelen bedrijven nog steeds om hun prijzen aan te passen, uit angst klanten te verliezen. Toch blijft het doorrekenen van kosten in veel gevallen de belangrijkste hefboom voor financiële stabiliteit.

Parallel daarmee ontstaan of versterken andere strategieën:

• het verminderen van hoeveelheden zonder prijsverlaging (shrinkflation);
• de automatisering en rationalisering van interne processen;
• het gebruik van goedkopere substituutproducten.

In dit kader wordt communicatie essentieel: de acceptatie van prijsstijgingen steunt grotendeels op een duidelijke, precieze en transparante commerciële argumentatie.

De menselijke impact: een onderschatte strategische uitdaging

Inflatie beperkt zich niet tot de rekeningresultaten; ze treft ook rechtstreeks de medewerkers. De stijgende levensduurte – vooral de brandstofkosten voor wie geen bedrijfswagen heeft – drukt op de koopkracht en daarmee ook op de motivatie.

Voor leidinggevenden wordt het snel een strategische vraag: hoe behoud je de betrokkenheid van teams in een context van economische spanning?

Antwoorden vinden vaak hun weg via:

• gerichte financiële compensaties (brandstofkaarten, premies);
• maar ook via niet-financiële maatregelen (flexibiliteit, erkenning, arbeidsvoorwaarden).

Anders neemt het risico op verloop toe, wat een grote bedreiging vormt in een context van aanhoudend tekort aan geschoolde arbeidskrachten.

Wat onthouden?

Het managen van inflatie is ook een kwestie van menselijk management: het behouden van personeel wordt net zo cruciaal als rendabiliteit.​

Een al beproefde aanpassingscapaciteit

Ondanks deze tegenwind blijft er een positieve realiteit bestaan: de gezondheidscrisis heeft veel bedrijven gedwongen zich te heruitvinden, hun processen te optimaliseren en hun veerkracht te versterken.

Deze lessen vormen vandaag een belangrijke troef. Ze maken het mogelijk om deze nieuwe fase van turbulentie niet langer te zien als een totale breuk, maar als een continuïteit in aanpassing.

Hoe lang nog?

In 2022 voorzag Belfius een gemiddelde inflatie van 8,3% voor het jaar en een terugkeer naar 3,6% in 2023. Hoewel het dalende traject in grote lijnen bevestigd werd, betekent dat niet automatisch een terugkeer naar de stabiliteit van voor de crisis.

De echte vraag is niet zozeer de duur van de crisis, maar de aard ervan: we worden nu geconfronteerd met een economie die gekenmerkt wordt door duurzame volatiliteit, waarin exogene schokken – klimatologisch, geopolitiek of energetisch – elkaar opvolgen en combineren.

De huidige economische omgeving vereist een andere kijk. Het gaat niet langer om het doorkomen van een tijdelijke crisis, maar om leren bewegen in een instabiele en veranderlijke context.

In dit kader wordt het bepalend om prijzen aan te passen, kosten te beheersen, de betrokkenheid van teams te behouden en transparant te communiceren.

Meer dan ooit vormt het ontcijferen van deze evoluties en het structureren van aangepaste antwoorden een sleutelfactor voor leidinggevenden.

En hoewel deze overwegingen verder moeten worden uitgediept, blijft het essentieel om ze niet alleen te maken: vaak ontstaan de meest relevante antwoorden door uitwisseling en begeleiding.