De houdbaarheid van onze overheidsfinanciën is niet gegarandeerd

De nieuwe Brusselse regering ging twee weken geleden van start met wat er heel erg uitziet als een sprookjesbegroting. Zonder serieuze besparingen en met belastingverlagingen wil ze toch het enorme begrotingstekort wegwerken. Eerder ging ook de Waalse regering al die richting uit. De Vlaamse regering staat er beter voor op begrotingsvlak, maar ook daar lijkt de budgettaire discipline te wankelen.

En federaal werd eind vorig jaar wel een begrotingsakkoord gesloten, maar dat ging lang niet ver genoeg om onze overheidsfinanciën terug op de rails te krijgen.

​

Onhoudbare overheidsfinanciën

Hoewel dat in het publieke debat niet echt meer lijkt te leven, maken de nieuwe vooruitzichten van het Planbureau de ernst van de toestand van onze overheidsfinanciën pijnlijk duidelijk. Zelfs met de federale maatregelen die genomen zijn, en waartegen gestaakt en betoogd wordt, zijn al onze overheden tegen het einde van deze legislatuur op weg naar een gezamenlijk begrotingstekort van 5,7% van het bbp, duidelijk hoger dan aan het begin van deze legislatuur. En de jaren daarna blijft het tekort gewoon verder oplopen (naar 6,3% in 2031). De overheidsschuld zou daardoor oplopen naar 122% van het bbp in 2031 (van 104% in 2024).

De inspanningen van de regering De Wever zouden op korte termijn het primaire tekort (het begrotingstekort zonder de rentelasten) iets lager duwen, maar die verbetering zou volledig uitgewist worden door de geplande belastingverlaging (waar we geen geld voor hebben). En ondertussen lopen de rentelasten geleidelijk op, zelfs in de veronderstelling dat de huidige marktrente stabiel blijft. Mocht de rente de komende jaren toch hoger gaan, dan dreigen we vrij snel in ernstige problemen te komen.

Geen ernstig beleid

Op die manier lijkt de huidige situatie verontrustend op die van midden jaren 70: een te groot primair begrotingstekort en een toenemende overheidsschuld (toen nog wel van een veel lager niveau), waardoor we uitermate kwetsbaar worden voor een stijgende rente of een nieuwe economische crisis. In de huidige situatie is het gewoon hopen dat we geluk blijven hebben met de rente. Maar dat is uiteraard geen ernstig beleid.

De onwaarschijnlijk moeizaam onderhandelde begrotingsmaatregelen van de federale regering volstaan lang niet om onze overheidsfinanciën terug op een houdbaar pad te zetten. Dat werd vorige week ook nog eens bevestigd door het Rekenhof. In risicoscenario’s van de Europese Commissie is onze overheidsschuld op weg naar bijna 150% van het bbp binnen tien jaar als het wat tegenzit met de rente.

15 miljard

Om het primair tekort weg te werken tegen het einde van deze legislatuur, wat een absoluut minimum is om de kwetsbaarheid van onze overheidsfinanciën binnen de perken te houden, is een inspanning van 15 miljard in euro’s van vandaag nodig. Het echte werk moet dus nog beginnen. Zonder dat soort inspanningen blijven we verontrustend kwetsbaar voor nieuwe negatieve schokken. De eerste schermutselingen in de aanloop naar een nieuwe begrotingsoefening (met de discussies rond de btw) laten alvast het ergste vermoeden...