EU neemt 21e pakket sancties tegen Rusland aan: in en outs ...

Op 23 juli 2023 is de Europese Commissie ingenomen met de goedkeuring door de EU-lidstaten van het 21e pakket sancties tegen Rusland. Het pakket beperkt verder het vermogen van Rusland om zijn illegale oorlog te financieren en aanvallen op Oekraïense burgers en civiele infrastructuur uit te voeren. De Russische economie vertraagt sterk en de EU-sancties hebben Rusland effectief afgesneden van het wereldwijde financiële systeem. De Russische begroting staat onder toenemende druk, met meer dan twee derde van de liquide activa van zijn soevereine rijkdomfonds uitgeput sinds het begin van de oorlog.

De maatregelen zijn gericht op de sectoren met de grootste impact: energie; financiële diensten, waaronder crypto; handel; en het Russische militair-industriële complex. Daarnaast hebben de lidstaten een akkoord bereikt dat de weg vrijmaakt voor een verbod op de binnenkomst van Russische strijders in de Europese Unie na de vaststelling van de nodige uitvoeringsmaatregelen en een besluit van de Raad.

ACHTERGROND

Als reactie op de invasie van Oekraïne hebben de EU en haar coalitiepartners een indrukwekkende reeks sancties tegen Rusland aangenomen, waardoor het land het meest gesanctioneerde land ter wereld is. De voortdurende en aanhoudende toepassing van sancties werkt. Elk nieuw pakket verhoogt de druk van de EU op Rusland om het slagveld te verlaten en aan de onderhandelingstafel te komen.

Sancties brengen aanzienlijke economische schade toe aan Rusland, waardoor het zijn economie moet herstructureren rond militaire productie en zijn geo-economische landschap fundamenteel moet hervormen. De economische mogelijkheden van Rusland zijn aangetast, waardoor het zijn vermogen om de oorlogsinspanning te financieren beperkt. Het reële bbp is in het eerste kwartaal van dit jaar met 0,2% gekrompen en de voorspelde bbp-groei zal in 2026 op 1,3% en in 2027 op 1,1% blijven.

Sancties op energie hebben de belastinginkomsten voor Rusland drastisch verlaagd. De betalingen van de EU aan Rusland voor energie in 2025 lagen 85 % onder het niveau van 2021. Onze financiële sancties maken het leven van het Kremlin ook moeilijker: De winstgevendheid van banken neemt af en de groeiende uitgifte van Russische staatsobligaties kan alleen worden geabsorbeerd door steeds meer te vertrouwen op aankopen door grote Russische banken. Wat de handel betreft, daalde de EU-uitvoer naar Rusland in 2025 met 66 % ten opzichte van 2021, en de invoer met 83 %. Sancties hebben de Russische inkoop van belangrijke technologieën en producten moeilijker, duurder en van lagere kwaliteit gemaakt.

De Russische economie verkeert in de zwakste staat sinds het begin van de oorlog. De meevallers van de hogere olieprijzen als gevolg van de situatie in het Midden-Oosten zullen niet voldoende zijn om de steeds toenemende structurele zwakheden in de Russische economie te compenseren

ENERGIEMAATREGELEN

• Aanpassingen van het olieprijsplafond: De EU heeft besloten de aanpassing van het in het 18e sanctiepakket overeengekomen prijsplafond voor een volledig jaar op te schorten tot juli 2027. Dit zal een sterke neerwaartse druk op de Russische uitvoer van ruwe olie houden om ervoor te zorgen dat Rusland niet profiteert van de sluiting van de Straat van Hormuz. In geval van uitzonderlijke marktontwikkelingen blijft het mogelijk het prijsplafond eerder te herzien.
• Infrastructuurverbod: De EU blijft zich richten op kritieke infrastructuur die de militaire en economische oorlogsmachine van Rusland ondersteunt. Ten eerste zijn een aantal Russische havens en luchthavens aangewezen op grond van het transactieverbod. Daarnaast wordt het verbod uitgebreid tot raffinaderijen die Russische olie verwerken, waarbij één raffinaderij, de Kulevi-raffinaderij, op de lijst wordt geplaatst. Deze lijst treedt in werking met een vertraging van zes maanden om de raffinaderij de tijd te geven zich te diversifiëren van Russische ruwe olie. Na een beoordeling door de Commissie zal de Raad vervolgens besluiten of het nog nodig is de raffinaderij op de lijst te plaatsen.
• Wederverkoop van tankschepen voor vloeibaar aardgas (LNG): Het pakket voert een kennisgevingsverplichting in voor de verkoop van LNG-tankers aan derde landen. Na een beoordeling door de Commissie binnen drie maanden moet de Raad besluiten of een volledig verbod op de verkoop van tankers aan Rusland moet worden ingevoerd.
• LNG-overdrachten naar derde landen en aankopen in verband met de overdrachten: een tijdelijke vrijstelling met een geldigheidsduur van één jaar, onder voorbehoud van verlenging, wordt ingevoerd om de rechtszekerheid te waarborgen. De vrijstelling is onderworpen aan strenge rapportage- en volumevereisten. Verbod op LNG-terminaldiensten: Het pakket verduidelijkt dat het verbod op LNG-terminaldiensten dat in het 20e sanctiepakket is ingevoerd, niet alleen betrekking heeft op Russische en EU-exploitanten, maar ook op niet-Russische exploitanten uit derde landen die onder zeggenschap staan van Russische ondernemingen.
• Schaduwvloot: Nog eens 41 schepen bovenop de 632 die al zijn gesanctioneerd en waarvoor een verbod op haventoegang en een verbod op het ontvangen van diensten geldt. De criteria voor de notering van schepen worden uitgebreid tot schepen die voor het eerst diensten verlenen aan deze schepen. Er worden ook vijf bunkerschepen aangewezen die regelmatig reeds aangewezen tankers hebben bijgetankt.
• Oliehandelaren: het pakket verbreedt de lijst van oliehandelaren voor wie een transactieverbod geldt, gezien hun rol als tussenpersoon voor de Russische oliehandel in strijd met de EU-sancties.

Financiële maatregelen

Vandaag versterkt de EU het EU-sanctiekader aanzienlijk met nieuwe financiële en cryptobeperkingen, met name:

• Bankwezen: het pakket breidt zowel de lijst van banken uit derde landen als de lijst van Russische banken waarvoor een transactieverbod geldt, uit. Meer dan 100 Russische banken in totaal zijn nu onderworpen aan deze verboden. Deze maatregel gaat verder dan reguliere vermeldingen in die zin dat het ook een verbod op het gebruik van financiële berichtendiensten omvat, waardoor het vermogen van Rusland om zijn geld te verplaatsen om zijn illegale oorlog te ondersteunen, aanzienlijk wordt aangetast.
• Cryptodiensten: het pakket creëert een specifiek verbod voor derde landen op cryptoactivadiensten, dat als afschrikmiddel zal fungeren voor derde landen die cryptoplatforms hosten die het omzeilen van sancties vergemakkelijken.
• Crypto-platforms: het pakket legt een transactieverbod op aan extra cryptoplatforms uit derde landen en aan crypto's gekoppelde ondernemingen.
• Russische onderdanen in raden van bestuur van bedrijven voor cryptodiensten: het pakket breidt het verbod voor Russische onderdanen uit om eigenaar te zijn van, zeggenschap te hebben over of zitting te nemen in de raad van bestuur van een bedrijf dat cryptoactivadiensten aanbiedt.

VISA BEPERKINGEN

• Het pakket legt de basis voor een alomvattend visumverbod voor strijders en voormalige strijders van de Russische strijdkrachten en andere volmachtgroepen die deelnemen aan de Russische aanvalsoorlog in Oekraïne, waarmee de politieke en juridische inzet van de lidstaten om deze dreiging aan te pakken, wordt bevestigd. De Raad zal besluiten wanneer het verbod in werking treedt, nadat de nodige uitvoeringsmaatregelen zijn getroffen. De Commissie zal over drie maanden terugkomen op de voorbereiding van de uitvoering van het visumverbod.

Wettelijke bescherming van EU-functionarissen

• Het nieuwe pakket voegt mijlpaalmaatregelen toe voor de juridische bescherming van EU-actoren tegen onrechtmatige rechtszaken die worden gebruikt als vergelding voor EU-sancties. De maatregelen omvatten de mogelijkheid voor EU-ondernemingen om hun niet-Russische contractpartijen in de EU aan te klagen om schadevergoeding te vorderen. EU-rechtbanken kunnen bevelen uitvaardigen om de tenuitvoerlegging in niet-EU-landen van onwettige Russische vonnissen af te schrikken. Het verplicht de lidstaten om Russische beslissingen in verband met sancties niet te erkennen of ten uitvoer te leggen.

HANDELSMAATREGELEN

Het pakket breidt nieuwe in- en uitvoerbeperkingen en -verboden uit om het militair-industriële complex van Rusland verder te verstoren en te verzwakken. Het gaat onder meer om:

• Nieuwe uitvoerverboden en -beperkingen: het pakket bevat items en technologieën die de inspanningen op het slagveld verder zullen verstoren en het militair-industriële complex van Rusland zullen verzwakken. Deze beperkingen omvatten bepaalde metaalpoeders en -legeringen die worden gebruikt in de Russische lucht- en ruimtevaartsector en voor de productie van drones, en beperkingen op aanverwante technologieën (bv. storingsapparatuur).
• Nieuwe invoerverboden: het pakket bevat een verbod op een aantal goederen, waaronder het blokkeren van diversificatieprocessen op het gebied van de invoer van metaalerts (EU-invoer ter waarde van 60 miljoen EUR in 2025, 285 miljoen EUR vóór de invasie).

ANTI-CIRCUMVENTIEMAATREGELEN

• Dit pakket voegt 51 entiteiten toe aan de lijst van entiteiten die deel uitmaken van of steun verlenen aan het militair-industriële complex van Rusland of die het omzeilen van EU-sancties mogelijk maken. Dit omvat 24 in Rusland gevestigde entiteiten en 27 in derde landen, namelijk 14 in China (waarvan 4 in Hongkong), 4 in Turkije, 3 in Kirgizië, 2 in India, 2 in Kazachstan en 2 in de Verenigde Arabische Emiraten.

LIJST

Het pakket van vandaag bevat 218 extra vermeldingen, waaronder 48 personen en 170 entiteiten - het hoogste aantal sinds het begin van de oorlog.

Deze personen en entiteiten zijn nu onderworpen aan bevriezing van tegoeden en het verbod om hun tegoeden en economische middelen ter beschikking te stellen, en – in het geval van personen – aan reisverboden. Deze lijsten bestrijken verschillende gebieden, waardoor de actie tegen de Russische banksector en crypto, die als motor van de Russische economie heeft gediend, aanzienlijk wordt uitgebreid. De benamingen hebben tot doel het vermogen van Rusland om aanvallen uit te voeren te beperken, met name door middel van langeafstandsdrones, en de druk op de inkomstengeneratie van Rusland op te houden, door zich te blijven richten op de olie-, goud- en diamantsector.

• Financiële sector en crypto: De EU somt 94 banken en grote financiële instellingen op, evenals een belangrijk cijfer in het Russische bankwezen. De EU voegt vier benamingen toe in verband met het grensoverschrijdende A7-netwerk, met inbegrip van de nieuwe verbindingen met Afrika.
• Russisch militair-industrieel complex (RMIC): Als onderdeel van de 56 lijsten die gericht zijn op het RMIC, houden 37 rechtstreeks verband met de productie- en toeleveringsketen van langeafstandsdrones.
• De schaduwvloot van Rusland: Er worden 8 entiteiten en 1 persoon aangewezen die actief zijn in het ecosysteem van de schaduwvloot, waaronder bedrijven die actief zijn namens de belangrijkste oliemaatschappijen van Rusland en, voor het eerst, een bemanningsagentschap dat de schaduwvloot ondersteunt.
• Energiesector: De EU wijst 18 entiteiten en 1 persoon aan in de oliesector, waaronder 3 raffinaderijen in Rusland, een grote Belarussische olieraffinaderij en een bedrijf dat is opgericht om Belarussische aardolieproducten in Rusland te verkopen.
• Goud- en diamantsectoren: Om zich te richten op andere manieren om inkomsten te genereren voor Rusland, worden zeven belangrijke actoren in de goudsector, een toonaangevend diamantbedrijf en verschillende entiteiten die actief zijn in de mijnbouw- en metallurgiesector aangewezen.
• Kritieke infrastructuur: De EU oefent druk uit op de kritieke infrastructuur van Rusland en wijst een belangrijke grensoverschrijdende energieleverancier en een prominent figuur van de Russische spoorwegen aan.
• Ruslands oorlogspropagandamachine: Er zijn acht personen aangewezen die de Russische oorlogspropaganda verspreiden en bijdragen aan het manipulatieve oorlogsverhaal over Oekraïne.
• Verantwoording voor oorlogsmisdaden: Om zich te richten op personen die verantwoordelijk zijn voor gruwelijke misdaden, wordt een generaal-majoor en oorlogsmisdadiger aangewezen die betrokken is geweest bij de marteling, executies en ontheiliging van lichamen van Oekraïens militair personeel, waaronder krijgsgevangenen.

Met deze toevoegingen bedraagt het aantal individuele vermeldingen in verband met acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen nu bijna 3000.

BELARUS

Het pakket weerspiegelt handelsgerelateerde bepalingen en bepaalde maatregelen ter bescherming van EU-marktdeelnemers in de sanctieregeling voor Belarus, zoals in eerdere praktijken het geval was. Het breidt het verbod voor Belarussische onderdanen uit om eigenaar te zijn van, zeggenschap te hebben over of zitting te hebben in de raad van bestuur van een bedrijf dat cryptoactivadiensten aanbiedt.

Het voegt ook vier Belarussische entiteiten toe aan de lijst van entiteiten die deel uitmaken van of steun verlenen aan de defensie- en veiligheidssector van Belarus of Rusland.

Voor meer informatie

Vragen en antwoorden

Publicatieblad

Meer informatie over sancties

EU-helpdesk voor sancties